Кез келген ұйымға жуық жерде резервтік көшіру туралы сұраққа: «Иә, бізде бәрі көшіріледі» деген жауапты естуге болады.
Мәселе әдетте кейін — деректерді шынымен қалпына келтіру қажет болғанда анықталады. Резервтік көшірме сол дискіде орналасқаны, көшіру тапсырмасы бірнеше ай бойы қатемен аяқталғаны, NAS қолжетімсіз екені, бұлттық синхрондау қажетті файлды өшіріп үлгергені, ал базаның соңғы жұмыс істейтін нұсқасы бір апта бұрын жасалғаны белгілі болады.
Файлдардың басқа дискіде немесе бөлек бумада болуының өзі ақаудан кейін оларды шынымен пайдалануға болатынына кепілдік бермейді.
Жалпы нені резервтік көшірме деп санауға болады
Резервтік көшіру — файлдың екінші данасын жасау ғана емес. Бұл деректерді өшірілгеннен, жабдық істен шыққаннан, пайдаланушы қателігінен, бағдарламалық ақаудан немесе ақпараттық қауіпсіздік инцидентінен кейін жұмыс күйіне қайтаруға мүмкіндік беретін ұйымдастырылған үдеріс.
Қалыпты резервтік көшіру жүйесінде бірнеше міндетті құрамдас бар:
- қандай деректерді сақтау керегі түсінікті;
- көшіру тұрақты және автоматты түрде орындалады;
- деректердің бірнеше нұсқасы бар;
- көшірме бастапқы жүйеден физикалық немесе логикалық тұрғыда бөлек;
- резервтік көшіру қателері бақыланады;
- қалпына келтіру мерзімді түрде тексеріледі.
Сол компьютердегі көшірме — нашар сақтандыру
Ең кең таралған схемалардың бірі қарапайым көрінеді: компьютерде жұмыс деректері бар бума, ал оның жанында «Backup» бумасы орналасқан.
Кейде оны сол физикалық SSD немесе қатқыл дискінің басқа бөліміне орналастырады. Пайдаланушы екі дискіні — мысалы, C: және D: — көреді де, деректер қорғалған деп есептейді.
Бірақ екі бөлім де бір физикалық жинақтауышта болса, оның істен шығуы бастапқы деректер мен көшірмені бір уақытта жояды.
Сол қағида сол компьютерге үнемі қосулы тұратын сыртқы дискіге де қатысты. Ол негізгі жинақтауыш істен шыққанда көмектеседі, бірақ операциялық жүйе мен зиянды бағдарламалар үшін қолжетімді болып қалады.
Егер C: және D: бір физикалық жинақтауышта орналасса, SSD немесе HDD істен шыққанда екі бөлім де бір уақытта жоғалуы мүмкін.
Синхрондау — резервтік көшіру емес
OneDrive, Google Drive, Synology Drive және басқа синхрондау жүйелері өте ыңғайлы. Файлдар бірнеше құрылғыда автоматты түрде пайда болады, ал қызметкерлер құжаттардың өзекті нұсқасына қол жеткізеді.
Бірақ синхрондаудың өзі басқа міндетті шешеді: ол бірнеше жерде деректердің бірдей күйін сақтайды.
Егер пайдаланушы файлды кездейсоқ өшірсе, синхрондау бұл өшіруді басқа құрылғыларға да таратуы мүмкін.
Егер құжат бүлінсе немесе зиянды бағдарлама оны шифрласа, жаңа бүлінген нұсқа да синхрондалуы мүмкін.
Синхрондау күнделікті жұмысқа ыңғайлы, ал резервтік көшіру қате немесе инцидентке дейінгі деректер күйіне қайтуға мүмкіндік беретін тәуелсіз нұсқаларды сақтауы тиіс.
RAID те backup-ты алмастырмайды
Серверлер мен NAS-та RAID жиі қолданылады. Артықтық қарастырылған конфигурацияларда ол бір жинақтауыш істен шыққанда жұмысты жалғастыруға мүмкіндік береді.
Бұл жүйенің қолжетімділігін арттыратын пайдалы тетік, бірақ толыққанды резервтік көшірме емес.
Пайдаланушы файлды өшірсе, ол бүкіл массивтен жоғалады. Дерекқор бүлінсе, RAID бүлінген деректерді сақтайды. Зиянды бағдарлама файлдарды шифрласа, массив шифрланған нұсқаларды қатысатын барлық дискіге дұрыс жазады.
RAID жинақтауыштың істен шығуын өткеруге көмектеседі. Backup деректерді қайтаруға көмектеседі. Бұл — әртүрлі міндеттер.
3-2-1 ережесі
Резервтік көшіруді ұйымдастырудың классикалық тәсілдерінің бірі — 3-2-1 ережесі.
Деректердің кемінде үш данасы болуы керек: жұмыс нұсқасы және екі резервтік көшірме.
Кемінде екі тәуелсіз сақтау түрін немесе орнын пайдалану.
Кемінде бір көшірмені негізгі инфрақұрылымнан бөлек сақтау.
Бұл жалғыз мүмкін схема да, әр ұйымға арналған әмбебап рецепт те емес, бірақ ол негізгі қағиданы жақсы көрсетеді: деректердің барлық данасы бір ғана істен шығу нүктесіне тәуелді болмауы тиіс.
Өз схемаңызды осы және басқа критерийлер бойынша резервтік көшіру дайындығын интерактивті тексеруарқылы бағалауға болады. Ол көшірмелердің оқшаулануын, тапсырмаларды бақылауды, сақтау мерзімдерін, қол жеткізу құқықтарын және қалпына келтіруді практикалық тексеруді бағалайды.
Нақты нені резервтеу керек
Жиі кездесетін қателердің бірі — жекелеген құжаттарды көшіруді баптап, ұйым жұмысын қалпына келтіруге қажет басқа нәрселердің бәрін ұмыту.
Инфрақұрылымға байланысты резервтік көшіруге мыналар кіруі мүмкін:
- қызметкерлердің жұмыс құжаттары;
- 1С және басқа ақпараттық жүйелердің базалары;
- серверлердің файлдық ресурстары;
- виртуалды машиналар;
- дерекқорлар;
- серверлер мен желілік жабдықтың конфигурациялары;
- корпоративтік пошта;
- ішкі web-сервистердің деректері;
- маңызды техникалық құжаттама.
Бұл ретте барлығын шексіз көшіру міндетті емес. Алдымен ұйым жұмысын жалғастыру үшін қандай деректер шынымен маңызды екенін анықтау керек.
Резервтік көшірмелерді қаншалықты жиі жасау керек
«Тәулігіне бір рет» деген жауап бәріне бірдей жарамайды. Резервтік көшіру жиілігі ұйым апат кезінде қанша деректі жоғалтуға дайын екеніне байланысты болуы тиіс.
Егер база үнемі өзгеріп отырса және бір жұмыс күнінің деректерін жоғалтуға болмайтын болса, тек түнде бір рет көшіру жеткіліксіз болуы мүмкін.
Айына бірнеше рет өзгеретін файлдық мұрағат үшін, керісінше, әр он минут сайын ауыр толық көшірме жасаудың қажеті жоқ.
Егер жүйе дәл қазір істен шықса, ұйым нақты қандай кезеңдегі деректерді жоғалтуға шыдай алады: он минут, бір сағат, бір күн немесе бір апта?
Нұсқалар тарихы бір ғана соңғы көшірмеден маңыздырақ
Егер жүйе күн сайын бір резервтік көшірменің үстінен жазса, қате ұзақ уақыт байқалмай қалуы мүмкін.
Мысалы, маңызды құжат дүйсенбіде бүлінді, бірақ мәселе жұмада ғана анықталды. Егер барлық ескі нұсқалар өшірілген болса, «өзекті резервтік көшірмеде» де сол бүлінген файл болады.
Сондықтан жақсы backup жүйесі бірнеше қалпына келтіру нүктесін сақтайды: мысалы, ұйымның міндеттері мен қолжетімді орынға байланысты күнделікті, апталық және одан да ескі нұсқалар.
Шифрлаушы бағдарламалар резервтік көшіруге қойылатын талаптарды өзгертеді
Жұмыс жүйесімен бірдей есептік деректер арқылы үнемі қолжетімді резервтік қойма онымен бірге осал болуы мүмкін.
Елеулі инцидент кезінде шабуылдаушы тек жұмыс деректерін ғана емес, қолжетімді резервтік көшірмелерді де өшіруге немесе шифрлауға тырысуы мүмкін.
Сондықтан маңызды деректер үшін қарапайым жұмыс ортасынан оңай өзгертуге болмайтын көшірмені қарастырған жөн: мысалы, басқа қолжетімділік деңгейі бар бөлек қойма, өзгермейтін нұсқалар немесе мерзімді түрде ажыратылатын тасымалдағыш.
Егер бір компрометацияланған есептік жазба жұмыс деректерін де, барлық резервтік көшірмелерді де өшіруге мүмкіндік берсе, резервтеу жүйесінде елеулі біртұтас істен шығу нүктесі бар.
Ең жиі ұмытылатын бөлік — қалпына келтіруді тексеру
Резервтік көшіру бағдарламасы бірнеше ай бойы жасыл мәртебе көрсетуі мүмкін. Бірақ жүйенің шынымен жұмыс істейтінін тек бір жолмен анықтауға болады: бір нәрсені қалпына келтіріп көру.
Тексеру қарапайым болуы мүмкін: бірнеше файлды таңдап, оларды сынақтық бумаға қалпына келтіру.
Маңызды жүйелер үшін неғұрлым толық сценарийді мерзімді тексерген пайдалы: мысалы, дерекқорды немесе виртуалды машинаны оқшауланған ортаға қалпына келтіру.
«Backup бүгін сәтті орындалды» деген ақпарат пайдалы. Бірақ одан да пайдалысы: «біз осы жүйеден деректерді шынымен қалпына келтірдік және олардың оқылатынына көз жеткіздік» деп білу.
Резервтік көшірудегі типтік қателер
Резервтік көшірме сол физикалық дискіде сақталмайды.
Файлдарды синхрондау жалғыз backup ретінде пайдаланылмайды.
RAID резервтік көшірудің орнына есептелмейді.
Жүйе деректердің бірнеше алдыңғы нұсқасын сақтайды.
Резервтік көшіру тапсырмасының қателерін біреу бақылайды.
Маңызды деректер қолайлы мерзімділікпен көшіріледі.
Кемінде бір көшірме негізгі инфрақұрылымнан бөлек орналасқан.
Деректерді қалпына келтіру практикада мерзімді түрде тексеріледі.
Шағын ұйым неден бастай алады
Резервтік көшіруді күрделі әрі қымбат корпоративтік жүйе сатып алудан бастау міндетті емес.
Алдымен шынымен маңызды деректердің тізімін жасап, олардың қайда орналасқанын түсіну қажет.
Содан кейін деректер жоғалтуға болатын көлемді, алдыңғы нұсқаларды сақтау мерзімін және жүйені жұмысқа қайтару керек уақытты анықтауға болады.
Шағын инфрақұрылым үшін практикалық схема, мысалы, жұмыс деректерін бөлек NAS-қа автоматты резервтік көшіруді, нұсқалар тарихын сақтауды және маңызды деректердің қосымша көшірмесін бөлек жерде сақтауды қамтуы мүмкін.
Күрделірек инфрақұрылым үшін тәсіл кеңейеді: серверлер, виртуалды машиналар, дерекқорлар, бұлттық сервистер және жабдық конфигурациялары резервтеледі.
Жақсы backup әдетте байқалмайды — қажет болғанға дейін
Резервтік көшіру сирек IT-инфрақұрылымның ең көзге көрінетін бөлігі болады. Ол қызметкердің компьютерін жылдамдатпайды, желіні көрнекі түрде әдемі етпейді және күнделікті жұмысқа іс жүзінде қатыспайды.
Сондықтан оған қалдық қағидасы бойынша қарау оңай.
Бірақ елеулі ақау кезінде жұмыс істейтін резервтік көшірменің болуы бірнеше сағаттық қалпына келтіру мен маңызды деректердің толық жоғалуы арасындағы айырмашылықты анықтауы мүмкін.
Сондықтан негізгі сұрақ бір жерде Backup деп аталатын бума бар ма дегенде емес.
Негізгі сұрақ басқаша қойылады: шынымен қажет болған кезде осы көшірмеден ұйым жұмысын қалпына келтіре аламыз ба?