Компания заманауи желіаралық экрандарды, антивирустық бағдарламалық қамтамасыз етуді, көпфакторлы аутентификацияны және орталықтандырылған резервтік көшіруді пайдалана алады. Алайда бұл құралдардың тиімділігі қызметкерлердің корпоративтік жүйелерді күнделікті жұмыста қалай пайдаланатынына көп байланысты.
Қызметкер күн сайын шағын шешімдер қабылдайды: тіркемені ашу керек пе, сілтемеге өту керек пе, кіруді растау керек пе, құжатты кімге жіберу керек және күдікті оқиға туралы жүйелік әкімшіге хабарлау қажет пе.
Пайдаланушылардың дұрыс әрекеттері жұмысқа қабылданғанда қол қою қажет ережелер жиынтығы ғана емес, жұмыс процестерінің бір бөлігі болған кезде киберқауіпсіздік тиімдірек болады.
Компанияның міндеті — әр қызметкерді ақпараттық қауіпсіздік маманына айналдыру емес, қауіпті жағдайларды тануға, корпоративтік деректермен қауіпсіз жұмыс істеуге және күдік туындағанда кімге жүгіну керегін түсінуге үйрету.
Неге техникалық қорғаныс құралдары жеткіліксіз
Тіпті дұрыс бапталған инфрақұрылым шабуылдың барлық ықтимал сценарийін жоққа шығармайды.
Мысалы, қаскүнем бухгалтерге жеткізушінің атынан банк реквизиттерін өзгертуді сұраған хат жібере алады. Тіркемеде зиянды код болмауы, ал хаттың өзінде шабуылдың айқын техникалық белгілері кездеспеуі мүмкін.
Мұндай жағдайда сұрауды тексеру маңызды: қызметкер күдікті хаттағы телефонды пайдаланбай, жеткізушімен бұрыннан белгілі байланыс арқылы хабарласуы тиіс.
Тағы бір мысал — көпфакторлы аутентификацияның күтпеген хабарламасы. Пайдаланушы өзі жасамаған кіруді растау сұрауын алуы мүмкін. Дұрыс әрекет — сұрауды қабылдамай, бұл туралы IT-қызметке хабарлау.
Екі жағдайда да техникалық қорғаныс пен қызметкер әрекеттері бірін-бірі толықтырады.
Компанияны қорғауға көмектесетін бес әдет
1. Әдеттен тыс сұрауларды тексеру
Ақшаны шұғыл аударуды, реквизиттерді өзгертуді, құпиясөз беруді, құпия құжат жіберуді немесе бағдарлама орнатуды сұрайтын хабарламалар ерекше назарды талап етеді.
Хабарлама басшыдан, банктен немесе тұрақты жеткізушіден келген хат сияқты көрінсе де, әдеттен тыс сұрауды тәуелсіз байланыс арнасы арқылы тексеру қажет.
Қызметкер басшының атынан клиенттік базаны жаңа мекенжайға шұғыл жіберуді сұраған хат алады. Дұрыс әрекет — сұрауды белгіленген жұмыс арнасы арқылы тексеру, мысалы басшыға белгілі нөмірмен қоңырау шалу немесе корпоративтік мессенджер арқылы хабарласу. Жіберушінің тұлғасын тексеру үшін күдікті хатқа жауап бермеу керек.
2. Жеке есептік жазбаларды пайдалану
Әр қызметкерде өз міндеттерін орындауға қажетті құқықтары бар жеке есептік жазба болуы тиіс.
Ортақ құпиясөздерді пайдалану қол жеткізуді бақылауды, инциденттерді тергеуді және жұмыстан шыққан қызметкерлердің қол жеткізуін қауіпсіз өшіруді қиындатады.
Қарастырылған корпоративтік жүйелерде көпфакторлы аутентификацияны пайдалану қажет. Бұл ретте күтпеген кіру сұрауларын растауға немесе бір реттік кодтарды басқа адамдарға беруге болмайды.
3. Корпоративтік деректермен дұрыс жұмыс істеу
Жұмыс құжаттары компания қарастырған жүйелерде: файлдық серверде, NAS-та, корпоративтік бұлттық дискіде немесе мамандандырылған ақпараттық жүйеде сақталуы тиіс.
Қызметтік ақпаратты жеке бұлттық аккаунттарға көшіру, құжаттарды жеке поштаға жіберу немесе маңызды файлдың жалғыз данасын жұмыс үстелінде сақтау қосымша тәуекел тудыруы мүмкін.
Құпия құжатты жібермес бұрын алушыны, қол жеткізу құқықтарын және тіркелген файлдың дұрыстығын тексеру қажет.
4. Құрылғылармен жұмыс істеу ережелерін сақтау
Корпоративтік компьютер — ұйымның IT-инфрақұрылымының бір бөлігі, толықтай тәуелсіз құрылғы емес.
Қызметкер компания қарастырған жаңартуларды уақытында орнатып, қорғаныс құралдарын өшірмеуі және белгіленген тәртіпті айналып өтіп бағдарламалар орнатпауы тиіс.
Қашықтан жұмыс істегенде мақұлданған корпоративтік қосылу құралдарын пайдалану және компьютерден кеткенде жұмыс экранын бұғаттау маңызды.
5. Күдікті оқиғалар туралы уақытында хабарлау
Тіпті мұқият қызметкер де қауіпті сілтемеге кездейсоқ өтіп, құжатты қате алушыға жіберіп немесе күдікті тіркемені ашып қоюы мүмкін.
Адам қатені байқап, бірақ жазадан қорқып оны жасырған жағдай әлдеқайда қауіпті.
Сондықтан компания инциденттер туралы хабарлаудың түсінікті тәртібін жасап, IT-қызметке уақытында жүгінуді ынталандыруы тиіс.
Қызметкер инцидентті тоқтатуға қалай көмектеседі
Мынадай жағдайды қарастырайық: қызметкер корпоративтік құжатқа апаратындай көрінетін сілтемесі бар хат алады. Өткеннен кейін логин мен құпиясөз сұрайтын бет ашылады.
Егер пайдаланушы күдікті белгілерді байқап, хат туралы хабарласа, IT-қызмет сілтемені тексеріп, қауіпті мекенжайды бұғаттап және басқа қызметкерлерді ескерте алады.
Ақпарат неғұрлым тез келсе, мамандар тексеруге және ықтимал салдарды шектеуге соғұрлым ерте кірісе алады.
Қызметкер қате жасап қойған болса не істеу керек
Пайдаланушыларға әртүрлі жағдайда қандай әрекет жасау керегін алдын ала түсіндіру маңызды.
Егер құпиясөз күдікті сайтқа енгізілсе
Белгіленген корпоративтік арна арқылы дереу IT-қызметке хабарласу қажет.
Мамандар бұзылған құпиясөзді өзгертуге, белсенді сессияларды тексеруге, мүмкін болған жерде токендерді кері қайтаруға және есептік жазбаны бөгде адамдар пайдаланды ма екенін анықтауға көмектеседі.
Егер дәл сол құпиясөз басқа жүйелерде де пайдаланылса, бұл туралы да хабарлау қажет.
Егер күдікті тіркеме іске қосылса
Күдікті файлмен жұмысты тоқтатып, жүйелік әкімшіге жүгіну керек.
Кейінгі әрекеттер жағдайға және компанияның ішкі нұсқаулықтарына байланысты. IT-қызмет компьютерді желіден оқшаулауды, іске қосылған процестерді тексеруді және диагностикалық деректерді сақтауды талап етуі мүмкін.
Барлық күдікті файлды өз бетінше жою немесе Windows-ты қайта орнату қажет емес: бұл тергеуге керекті мәліметтерді жойып жіберуі мүмкін.
Егер құпия құжат қате адамға жіберілсе
Мүмкіндігінше тез жауапты қызметкерге хабарлап, қандай құжаттың, кімге және қандай тәсілмен жіберілгенін көрсету қажет.
Егер жүйе сыртқы қол жеткізуді кері қайтаруға немесе құжат сілтемесін жабуға мүмкіндік берсе, мұны компания белгілеген тәртіппен орындау керек.
Қызметкер киберинцидентті өзі тергеуге міндетті емес. Оның міндеті — болған жағдай туралы уақытында хабарлау, өз әрекеттерін дәл сипаттау және жауапты мамандардың нұсқауларын орындау.
Компанияда кім не үшін жауап береді
Жауапкершілік қызметкерлер, басшылар және IT-қызмет арасында бөлінгенде киберқауіпсіздік жүйесі тиімдірек жұмыс істейді.
| Қатысушы | Негізгі міндеттер |
|---|---|
| Қызметкер | Белгіленген ережелерді сақтау, әдеттен тыс сұрауларды тексеру, есептік деректерді қорғау және күдікті оқиғалар туралы хабарлау. |
| Басшы | Ақпаратқа кімге қол жеткізу қажет екенін анықтау, ережелердің орындалуын қолдау және қызметкерлерге оқудан өту мүмкіндігін қамтамасыз ету. |
| IT-қызмет | Техникалық қорғаныс құралдарын баптау, есептік жазбаларды басқару, инфрақұрылым күйін бақылау және инциденттер туралы хабарламаларға әрекет ету. |
| HR және әкімшілік | Қызметкерлерді жұмысқа қабылдау, ауыстыру және жұмыстан шығару туралы хабарламаларды ұйымдастыру, сондай-ақ қол жеткізулерді өзгерту үшін ақпараттың уақытында берілуін қамтамасыз ету. |
| Компания басшылығы | Ішкі ережелерді бекіту, жауапкершілікті бөлу және ақпаратты қорғауға қажетті ресурстар бөлу. |
Неге бір реттік нұсқаулық жеткіліксіз
Жұмысқа қабылдау кезіндегі бір нұсқаулық компания ережелерімен танысуға көмектеседі, бірақ қызметкер бірнеше айдан кейін дұрыс әрекет тәртібін есіне түсіретініне кепілдік бермейді.
Бағдарламалар өзгереді, алаяқтықтың жаңа тәсілдері пайда болады, бұлттық сервистер енгізіледі және жұмыс процестері өзгереді.
Сондықтан киберқауіпсіздік бойынша оқыту қызметкердің бүкіл жұмыс кезеңінде қолдау табуы тиіс.
Жұмысқа қабылдау кезіндегі оқыту
Жаңа қызметкер корпоративтік поштаны, құпиясөздерді, MFA-ны, жұмыс файлдарын және IT-қызметке жүгіну арналарын қалай пайдалану керегін түсінуі тиіс.
Білімді мерзімді жаңарту
Қысқа сабақтар мен типтік жағдайларды талдау дағдыларды бекітуге және жаңа қауіптермен танысуға көмектеседі.
Практикалық жаттығулар
Күдікті хаттарды талдау, күтпеген MFA сұрауларын модельдеу және оқу сценарийлері қызметкерлердің алған білімін қолдана алатынын тексеруге мүмкіндік береді.
Мұндай жаттығулар алдын ала белгіленген ережелер бойынша, кейінгі кері байланыспен және қатысушыларды көпшілік алдында кемсітпей өткізілуі тиіс.
Оқыту нәтижелерін қалай бағалау керек
Өтілген курстар мен берілген сертификаттар саны тиімділіктің жалғыз көрсеткіші емес.
Ұйымға қызметкерлердің күдікті жағдайларды қаншалықты тани алатынын және мәселе анықталғанда не істеу керегін білетін-білмейтінін бағалау да пайдалы.
Мысалы, практикалық тапсырмалардың нәтижелерін, күдікті хаттар туралы хабарламалардың сапасын және корпоративтік деректермен жұмыс ережелерінің орындалуын бақылауға болады.
Бұл ретте инциденттер туралы хабарламалар санын автоматты түрде қауіпсіздіктің төмен көрсеткіші деп санауға болмайды. Өтініштер санының өсуі кейде қызметкерлердің күдікті оқиғалар туралы белсендірек хабарлай бастағанын білдіреді.
Қызметкерге арналған киберқауіпсіздік чек-листі
Мен өзімнің корпоративтік есептік жазбамды пайдаланамын Қажет жүйелерде MFA қосылған Мен құпиясөздер мен бір реттік кодтарды басқа адамдарға бермеймін Әдеттен тыс сұрауларды тәуелсіз арна арқылы тексеремін Жұмыс құжаттарын қайда сақтау керегін білемін Құпия деректерді жібермес бұрын алушыларды тексеремін Жұмыс компьютеріне рұқсат етілмеген бағдарламалар орнатпаймын Күдікті хаттар мен оқиғалар туралы қайда хабарлау керегін білемін Құпиясөз кездейсоқ ашылғанда не істеу керегін түсінемін Компания қауіпсіздігіне әсер етуі мүмкін қателерді жасырмаймын
Компанияның өзі нені қамтамасыз етуі тиіс
Ақпараттық қауіпсіздік үшін жауапкершілікті толығымен қызметкерлерге жүктеуге болмайды. Тіпті сапалы оқыту да қате бапталған инфрақұрылымды өтей алмайды.
Компания жеке есептік жазбаларды, құқықтарды ажыратуды, жүйелерді тұрақты жаңартуды, резервтік көшіруді және инциденттерге әрекет етудің түсінікті тәртібін қамтамасыз етуі тиіс.
Сонымен қатар қызметкерлер IT-қызметпен тез байланысып, жауапты маманды іздеуге уақыт жоғалтпай көмек ала алуы керек.
Техникалық құралдар сәтті шабуыл ықтималдығын азайтады, оқыту қызметкерлерге қауіпті жағдайларды тануға көмектеседі, ал түсінікті әрекет ету тәртібі инцидент салдарын тезірек шектеуге мүмкіндік береді.
Қорытынды
Қызметкерлер киберқауіпсіздік жүйесінің бір бөлігі заманауи кибершабуылдардың бәрін өздері анықтай алатындықтан емес.
Олардың үлесі күнделікті әрекеттерінде: әдеттен тыс сұрауларға мұқият қарау, есептік деректермен дұрыс жұмыс істеу, құжаттарды қауіпсіз пайдалану және IT-қызметке уақытында хабарлау.
Бұл дағдылар техникалық қорғаныс құралдарымен, тұрақты оқытумен және түсінікті ішкі рәсімдермен қолдау тапқанда, компания ақпараттық қауіпсіздіктің орнықтырақ жүйесіне ие болады.
Техникалық шаралар туралы толығырақ «Киберқауіпсіздік» бөлімінен білуге болады.ал жұмыс құжаттарын қорғау туралы — «Деректерді қорғау және резервтік көшіру» бетінен..
Киберқауіпсіздік дұрыс әрекеттерден басталады.
WEB-LABS проводит обучение сотрудников основам кибербезопасности на рабочем месте: безопасной работе с электронной почтой, паролями, файлами, интернет-ресурсами и корпоративными системами.
После прохождения курса сотрудники проходят итоговое тестирование и получают персональный сертификат WEB-LABS.